Đông Loan xưa nhất xã ngũ thôn là : Đa Mỹ, Đại Khánh, Ngọc Hà, Phú Thịnh, Thượng Đình. Nay các thôn của xã Đông Loan cũ đều là các thôn mới, thậm chí còn chia tách them của xã Lãng Sơn, tên Đông Loan trở thành trừu tượng, cụ thể chỉ còn tên chợ.
Về nghề nghiệp ngoài làm ruộng, Đông Loan xưa có nghề trồng dâu chăn tằm nhưng không dệt lụa mà bán tơ, có nghề thợ mộc, thợ ngõa lâu đời, làng lại có chợ một tháng sáu phiên, chợ to, đủ mặt hàng nên Đông Loan còn có nghề buôn bán.
Làm tạp nghệ nên người dân Đông Loan siêng năng và rất tháo vát.
Gái Đông Loan mỏng mày hay hạt, nhanh nhẹn, đảm đang và hơi…tinh nghịch. Nguồn gốc nói châm biếm một phần ở những cô gái mau mắn này mà ra.
Thêm nữa, lắm nghề thì mỗi người một nghệ: Người buôn bán nói “phi thương bất phú”, người làm ruộng lấy canh nông vi bản cho rằng “săn sóc không bằng góc ruộng”, người thợ bảo “ruộng bề bề không bằng nghề trong tay”…Đó cũng là một sự phát sinh nói tức.
Lại them nữa, ngoài tập quán như mọi làng xã khác, có đình thờ Thánh hoàng, có chùa thờ Phật, Đông Loan lại có đền thờ Thần (chết trôi), từ thờ Bà Cô (núi Con Tiên), miếu thờ Tổ sư các nghề phụ, điện thờ Thổ địa, Sơn thần…Tín ngưỡng này chê bai, tín ngưỡng khác cũng phát sinh nói tức.
Hàng năm, năm thôn tế lễ một đình, cỗ to cỗ nhỏ, xóm giàu xóm nghèo cũng bẻ bai, nói xước lẫn nhau.
Đông Loan không giống Đồng Sài (Quế Võ-Bắc Ninh) nói khoe đặc sản của mình nhưng lại giống Đồng Sài ở chỗ dùng âm thanh thổ ngữ tang chất hài cho câu chuyện.
Âm thanh Đông Loan na ná âm Đồng Sài, không nặng bằng nhưng tiếng nói lạc thanh hơn và truyện làng Đông Loan kết cấu chặt chẽ hơn nên người Đông Loan kể chuyện buồn cười hơn.
Nói tức Đông Loan cũng tương tự nói tức Can Vũ (Bắc Ninh) là lối nói tức có đầu đuôi: Câu nói tức được chốt chặt chẽ vào một câu chuyện hoàn chỉnh (tất nhiên là rất ngắn gọn). Rất có thể chuyện cười Đông Loan – Can Vũ đã nảy nở từ những câu nói tức quen thuộc nơi cửa miệng trong đời sống hằng ngày của các làng này.
Những lời sắc sảo dùng trong hoàn cảnh, những tình huống được mọi người ưa thích đã được truyền tụng như một giai thoại nói tức. Đáng chú ý là các sắc độ nói tức từ hài hước đến châm biếm. Tuy “phổ” để phân biệt rất hẹp, tinh tế và nhân dân xưa kia không phải không có lúc lẫn lộn, nhưng nhìn chung lương tâm của người lao động, giúp họ sử dụng đúng mũi nhọn là đả kích (châm biếm) như: Nói láo, xem chuột lột, vải ô, áo quan, ngỡ trâu ra… nhiều truyện nói tức có ý vị hài hước đậm đà cũng tiêu biểu cho phong cách châm chọc Đông Loan (cái ngồi cái đứng, không ạ, sắn và buông…)
Làm tạp nghệ nên người dân Đông Loan siêng năng và rất tháo vát.
Gái Đông Loan mỏng mày hay hạt, nhanh nhẹn, đảm đang và hơi…tinh nghịch. Nguồn gốc nói châm biếm một phần ở những cô gái mau mắn này mà ra.
Thêm nữa, lắm nghề thì mỗi người một nghệ: Người buôn bán nói “phi thương bất phú”, người làm ruộng lấy canh nông vi bản cho rằng “săn sóc không bằng góc ruộng”, người thợ bảo “ruộng bề bề không bằng nghề trong tay”…Đó cũng là một sự phát sinh nói tức.
Lại them nữa, ngoài tập quán như mọi làng xã khác, có đình thờ Thánh hoàng, có chùa thờ Phật, Đông Loan lại có đền thờ Thần (chết trôi), từ thờ Bà Cô (núi Con Tiên), miếu thờ Tổ sư các nghề phụ, điện thờ Thổ địa, Sơn thần…Tín ngưỡng này chê bai, tín ngưỡng khác cũng phát sinh nói tức.
Hàng năm, năm thôn tế lễ một đình, cỗ to cỗ nhỏ, xóm giàu xóm nghèo cũng bẻ bai, nói xước lẫn nhau.
Đông Loan không giống Đồng Sài (Quế Võ-Bắc Ninh) nói khoe đặc sản của mình nhưng lại giống Đồng Sài ở chỗ dùng âm thanh thổ ngữ tang chất hài cho câu chuyện.
Âm thanh Đông Loan na ná âm Đồng Sài, không nặng bằng nhưng tiếng nói lạc thanh hơn và truyện làng Đông Loan kết cấu chặt chẽ hơn nên người Đông Loan kể chuyện buồn cười hơn.
Nói tức Đông Loan cũng tương tự nói tức Can Vũ (Bắc Ninh) là lối nói tức có đầu đuôi: Câu nói tức được chốt chặt chẽ vào một câu chuyện hoàn chỉnh (tất nhiên là rất ngắn gọn). Rất có thể chuyện cười Đông Loan – Can Vũ đã nảy nở từ những câu nói tức quen thuộc nơi cửa miệng trong đời sống hằng ngày của các làng này.
Những lời sắc sảo dùng trong hoàn cảnh, những tình huống được mọi người ưa thích đã được truyền tụng như một giai thoại nói tức. Đáng chú ý là các sắc độ nói tức từ hài hước đến châm biếm. Tuy “phổ” để phân biệt rất hẹp, tinh tế và nhân dân xưa kia không phải không có lúc lẫn lộn, nhưng nhìn chung lương tâm của người lao động, giúp họ sử dụng đúng mũi nhọn là đả kích (châm biếm) như: Nói láo, xem chuột lột, vải ô, áo quan, ngỡ trâu ra… nhiều truyện nói tức có ý vị hài hước đậm đà cũng tiêu biểu cho phong cách châm chọc Đông Loan (cái ngồi cái đứng, không ạ, sắn và buông…)
NGHỆ THUẬT NÓI CHÂM BIẾM ĐÔNG LOAN
Nói láo
- Này, thày lý, nghe nói làng thày nói tức tài lắm, thày thử nói một câu xem ta có tức không?
Lý trưởng cãi ngay:
- Bẩm quan nói láo!
Quan đập bàn:
- Im ngay, ta vừa buông mồm, thày bảo ai nói láo?
Lý trưởng Đông Loan:
- Dạ bẩm quan, ngài bảo con nói một câu xem ngài có tức không mà!
Còn thử gì nữa
Quan cười khen là có lý, song quan lại bảo:- Đây thày là người phần việc, biết ăn nói, có học hành, còn dân cơ, được để hôm nào ta thử về, vào làng xem sao!
Lý trưởng khúm núm:
- Bẩm quan lớn, dân con thì cả làng ai cũng biết nói tức như thế, nhưng nếu thử thì quan chỉ xuống đến đầu làng rồi lại quay về huyện, chứ quan đã vào làng thì là thật rồi còn thử gì nữa?
Nghe nói vậy, suốt thời gian trị nhậm ở Phượng Nhỡn, viên chi huyện này không dám bén mảng xuống Đông Loan.
Nghịch
Đến đầu làng gặp mấy bác thợ cày, quan huyện hỏi:
- Này, mấy thằng Đông Loan, có phải dân làng mày nghịch lắm, dám nói tức cả quan huyện phải không?
Mấy bác đi cày vội dừng trâu:
- Bẩm quan lớn, nói tức thì quả là có, còn nghịch thỉ chỉ có trẻ con mới nghịch thôi ạ!
Xem chuột lột
Công tử con quan đi du học mới về huyện thăm cha, nghe nói Đông Loan có tài nói tức cũng xuống mục kích. Vừa đến đầu làng thấy một đám đông xúm xít bên kia cái ao lớn mới hỏi cô gái cắt cỏ:- Cái gì mà xúm đen, xúm đỏ thế kia?
- Trình công tử, họ xem chuột lột.
Từ bé chưa thấy chuột lột ra sao, muốn sang xem ngay. Công tử hỏi:
- Đi đường nào sang đấy?
Cô gái chỉ:
- Muốn khô đi vòng đầu đình, muốn gần thì đi thẳng, lội một tý.
Công tử cho ngựa lội. Bỗng “ùm”, cả hai thày trò và ngựa sa xuống hố ngầm, ướt lướt thướt.
Lóp ngóp lội lên, thì ra đây là người ta mua cá của mấy anh lưới gõ.
Biết bị xước, thầy trò công tử đi vòng lại, tránh cô gái cắt cỏ:
- Họ mua cá, sao cô dám bảo chuột lột?
Cô đáp ráo hoảnh:
- Chả chuột lột mà lại ướt thế kia?
Vải ô
Phó lý Đông Loan mới sắm được chiếc ô lục soạn, đi đâu cũng giương lên, bất kể mưa nắng hay lúc trời râm mát.Một toán thợ cấy ra đồng, phó ta có giương ô đi song song chỉ chờ một tiếng khen cái ô đẹp.
Đã gần tới đường cái quan, các cô xuống đồng còn phó phải lên huyện, phó liền giơ cái ô ra trước mặt một cô đi giữa:
- Này, cô xem hộ, cái ô này có “được” không?
Cô gái nọ vuốt vuốt lên nền cái ô lục soạn:
- Ờ, vải đẹp quá, nhẵn nhẵn, mịn mịn là, nhưng thầy phó ạ em mới mua tấm vải còn mịn, đẹp hơn nhiều, dạo nữa mợ phó sinh cháu em sang mừng để làm tã lót.
Chủ nói tức chó
Khách vào chủ cứ ngồi bó gối trên trường kỷ, không ra xua chó cũng không ra đón khách.Ngoài sân mới mưa xong còn vọt vẹt nước, con chó cứ sủa nhấm nhắc trong nhà. Ông chủ quát:
- Ra sân mà sủa, có sợ lấm chân thì guốc đây, tao cho mượn.
Nói tức cả gà
Con gà đẻ xong cứ dáo dác ỏm tỏi. Ông Đông Loan vợ vừa đẻ, thấy gà dác điếc tai, liền quơ ngay hòn đất ném:- Không biết ruốc, đẻ xong ai chả “vừa đau vừa rát”, vợ tao thì nằm yên, mày sao cứ phải kêu nhặng lên thế?
Nói tức cả đống rạ
Anh ta xuống Phả Lại mua một chiếc xe đạp.Xe mua được rồi anh ta liền đem ra sân đình tập đi.
Tập ngày, tập đêm… đến một hôm anh ta khoe với vợ là đã đi thạo lắm rồi, vợ con bồng bế nhau ra sân đình xem anh ta đi xe đạp thạo.
Sân đình đã rộng mà đến góc sân, anh ta bắt lái thế nào lại nhảy lên gờ đâm vào đống rạ, đống rạ siêu đi và anh ngã lăn kềnh ra, vợ con và người đứng xem cười ầm lên.
Nhăn nhó đứng dậy, anh mắc cái đống rạ:
- Người ta đi xe đạp thạo, đến cả lợn và, trâu bò, người già, người trẻ còn phải tránh nữa là mày, cứ đứng lù lù ra đấy tao lại chả đâm vào à? Cho chết!
Cõng sân
Trời đã tối nhập nhoạng mà mẹ chồng vẫn ngồi lù lù ở góc sân. Thấy vậy con dâu bảo:- U vào nhà đi, trời tối rồi mà u không biết hay sao?
Mẹ chồng vẫng ngồi lỳ:
- Sao lại không biết nhưng tao không vào?
Con dâu:
Hay u sợ mỏi chân để con cõng u vậy?
Mẹ chồng ngẩng lên:
- Tao không vào, cũng không khiến mày phải cõng, muốn cõng tao vào thì mày phải cõng cả cái sân này vào.
Chửi cái nhà nào
Mẹ chồng nàng dâu cãi nhau, trước bé sau to, bà mẹ chồng quá giận không kìm được, cất tiếng chửi:- Cha tiên nhân nhà mày!
Chị con dâu hỏi lại:
U chửi cái nhà nào? Nhà trên hay nhà ngang để con về con bảo nó?
Mẹ trẻ con
Con dâu bà tuy đã có con nhưng mới có hai mươi mốt tuổi.“Khôn đâu đến trẻ, khỏe đâu đến già”. Cô con dâu bà ăn nói còn nhiều điều bộc truệch. Một hôm có câu chuyện gì đó, bà hàng xóm sang trách:
- Nó lại nói con nó thế, có ra làm sao?
Bà mẹ chồng thanh minh:
- Bà bỏ quá, cháu còn dại lắm, tuy đã làm mẹ nhưng mẹ trẻ con.
Một ông vừa vào:
- Chả mẹ trẻ con, dễ nó đẻ ra người lớn.
Áo quan
Thời giặc Pháp còn chiếm nước ta, xe tải dân quen gọi là xe nhà binh, xe con gọi là xe quan.Sau này con bà nọ là thủ trưởng một cơ quan nào đó, động tý việc nhà lại đánh xe về. Bà đi đâu cũng khoe:
- Con tôi bây giờ đi toàn xe quan!
Ông hàng xóm ngứa tai:
- Xe của Nhà nước cứ dùng vào việc nhà thì rồi con bà còn mặc cả “áo quan” nữa ấy.
Bay
Khách và chủ nhà ngồi uống rượu, mỗi người tợp một ngụm rồi cứ ta thán “rượu nhạt”,”rượu nhạt” mãi:- Của mày còn nóng chứ mà bay hơi thì bằng nước lã!
Vợ nhà chủ đỡ lời:
- Chưa kịp bay hơi, các ông đã làm bay cả chai rồi, còn hơi nào mà bay kịp?
Nói tức vợ-Vợ nói tức-Nói tức vợ
Kẻng hợp tác xã chỉ đánh vào lúc bắt đầu đi làm là lúc hết giờ làm. Hôm nay có đoàn thú y bất thần về tiêm lợn. Vì tiêm ở thôn bạn còn một ít thuốc để đến chiều sẽ hỏng nên kẻng đánh lúc nửa buổi. Thấy lạ vợ hỏi chồng:- Kẻng gì mà giữa ngày, giửa buổi thế bố nó?
- Kẻng sắt chứ còn kẻng gì?
- Ai chẳng biết kẻng sắt, dễ kẻng gỗ mà kêu, thật là ngớ ngẩn.
- Thì có ngớ ngẩn tôi mới lấy u nó chứ?
"Bảo nó nghe điện thoại, tao lạc đường rồi"
Ông nọ nuôi 1 con lợn, đến lúc chán rồi muốn đuổi đi, khổ nỗi lần nào thả lợn cũng nhớ đường về. Một lần, ông ta chở lợn đi xa vứt, trên đường về ông ta vòng tới vòng lui cũng không tìm được đường về nhà.Trời đã tối, ông gọi điện về nhà hỏi: "Lợn về chưa?".
Vợ nói: "Lợn về rồi".
Ổng nói: "Bảo lợn nghe máy đi, tao lạc đường rồi"!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét